حال كه هيچيك از اين مدارك را در اختيار ندارند پس ستمگران فريبكارى هستند كه در گوش يكديگر سخنان دروغين مىگويند . قابل توجه اينكه منظور از « زمين و آسمان » در اينجا مجموعه مخلوقات زمينى و آسمانى است ، و تعبير به خلقت در مورد زمين و شركت در مورد آسمان اشاره به اين است كه شركت در آسمانها بايد از طريق خلقت باشد . و تعبير به « كتابا » به صورت نكره آن هم با استناد به پروردگار ، اشاره به اين است كه در هيچيك از كتب آسمانى كوچكترين دليلى بر مدعاى آنها نيست . تعبير به « بينة » اشاره به اين است كه دليل روشن را از كتب آسمانى مىتوان يافت . تعبير به « ظالمون » بار ديگر تاكيدى است بر اين معنى كه « شرك » « ظلم » و ستم آشكار است . تعبير به وعده‌هاى « غرور » ناظر به اين است كه بت پرستان اين خرافات و اوهام را به صورت وعده‌هاى تو خالى از يكديگر مىگرفتند ، و به صورت شايعه و تقليدهاى بىاساس بعضى به بعض ديگر القا مىكردند . در آيه بعد سخن از حاكميت خدا بر مجموعه آسمانها و زمين است ، و در حقيقت بعد از نفى دخالت معبودهاى ساختگى در جهان هستى به اثبات توحيد خالقيت و ربوبيت پرداخته ، مىفرمايد : « خداوند آسمانها و زمين را نگه مىدارد تا از مسير خود منحرف نشوند و زائل نگردند » ( * ( إِنَّ اللَّه يُمْسِكُ السَّماواتِ وَالأَرْضَ أَنْ تَزُولا ) * ) ( 1 ) . نه تنها آفرينش در آغاز با خدا است كه نگهدارى و تدبير و حفظ آنها نيز به دست قدرت او است ، بلكه آنها هر لحظه آفرينش جديدى دارند ، و هر زمان

--> ( 1 ) جمله « ان تزولا » در تقدير چنين بوده لئلا تزولا - يا - كراهة ان تزولا .